İznik’in Havadan İlk Görüntüleri Arşivde

28.01.2026 01:28

İznik Belediyesi bünyesinde faaliyetlerini sürdüren İznik Tarih Araştırmaları Merkezi, kentin tarihine ışık tutan son derece önemli bir belgeyi daha arşivine kazandırdı. 1914 yılında İznik'in havadan çekilmiş fotoğraflarını içeren ve Fransızca yayımlanan L'Illustration Journal Universel dergisinin orijinal baskısı, yürütülen titiz çalışmalar neticesinde İznik arşivine dahil edildi.
Söz konusu yayın, yalnızca bir dergi nüshası olmanın ötesinde; İznik'in modern havacılık tarihinin henüz emekleme döneminde, gökyüzünden belgelenmiş ilk görsel kayıtlarından birini barındırması bakımından ayrı bir önem taşıyor.
1914'TEN GÜNÜMÜZE ULAŞAN NADİR BİR TANIKLIK
Osmanlı'nın son dönemine denk gelen 1914 yılına ait bu özel yayında, İznik'in havadan çekilmiş fotoğraflarıyla birlikte ayrıntılı betimlemelere de yer veriliyor. Dergide, İznik; antik Nikea'nın surları içinde huzurla yer alan, 325 yılında Hristiyanlık tarihinin dönüm noktalarından biri olan Birinci Ekümenik Konsil'e ev sahipliği yapmış meşhur şehir olarak tanımlanıyor.
Fotoğrafların, dönemin havacılık koşulları göz önünde bulundurulduğunda son derece zor şartlar altında çekildiği belirtiliyor. Uçak yolcusu Bay Barnier tarafından, Bonnier'nin kullandığı uçaktan çekilen görüntüler; yaklaşık 300 kilometre boyunca herhangi bir yerleşimin bulunmadığı bir coğrafyada, antik surlarla çevrili küçük bir yerleşimin fark edilmesiyle elde ediliyor. Bu an, dergide "büyük bir rahatlama" duygusuyla aktarılıyor ve iniş yapılan yerin İznik olduğu vurgulanıyor.
DÖRT MEDENİYETİN İZLERİ AYNI KAREDE
Dergide yer alan metinlerde, İznik'in sahip olduğu çok katmanlı tarih özellikle öne çıkarılıyor. Antik kalıntıların; Yunan, Roma, Arap ve Türk uygarlıklarının ardışık varlığını gözler önüne serdiği ifade edilirken, şehrin tarihsel sürekliliği ve kültürel zenginliği çarpıcı bir dille anlatılıyor. Bu yönüyle yayın, yalnızca bir fotoğraf belgesi değil; aynı zamanda erken 20. yüzyıl Avrupası'nın İznik algısını yansıtan önemli bir tarihsel kaynak niteliği taşıyor.
"İZNİK'İN HAFIZASINA KAZANDIRILMIŞ BÜYÜK BİR DEĞER"
İznik Tarih Araştırmaları Merkezi Sorumlusu İbrahim Tektaş, eserin arşive kazandırılmasına ilişkin değerlendirmesinde, Belediye Başkanı Kağan Mehmet Usta'nın desteği ve gayretleriyle İznik'in kültürel mirasına son derece kıymetli bir belgenin eklendiğini ifade etti. Tektaş, bu tür yayınların yalnızca geçmişi belgelemekle kalmadığını, aynı zamanda İznik'in uluslararası tarih sahnesindeki yerini de somut verilerle ortaya koyduğunu vurguladı.
AKADEMİK ÇALIŞMALAR VE SERGİLER İÇİN YENİ BİR KAYNAK
1914 tarihli bu nadir Fransız yayının, önümüzdeki süreçte akademik araştırmalarda, sergi çalışmalarında ve İznik'in tarihsel tanıtım projelerinde önemli bir başvuru kaynağı olması bekleniyor. Havadan çekilmiş bu erken dönem fotoğraflar, İznik'in mekânsal gelişimini, sur yapısını ve yerleşim dokusunu incelemek isteyen araştırmacılar için benzersiz veriler sunuyor.
İznik Belediyesi'nin tarih ve kültür alanında yürüttüğü bu tür çalışmalar, kentin yalnızca geçmişine sahip çıkan değil, aynı zamanda bu mirası gelecek kuşaklara belgeleyerek aktarmayı hedefleyen bir anlayışla yönetildiğini bir kez daha ortaya koyuyor. ÖZEL HABER MUHARREM DEĞİRMEN / 3. GÖZ HRA