ÇOCUKLAR SUÇA SÜRÜKLENDİKTEN SONRA MI, ÖNCE Mİ?

21.04.2026 00:00

Muharrem DEĞİRMEN /GÖZLEM
muharremdegirmen @ gmail.com

Türkiye bugün çocukların karıştığı ağır suçları konuşuyor. Televizyon ekranları dolu, sosyal medya yorumlarla taşmış durumda, herkes çözüm önerisi sunuyor, herkes bir anda "uzman" kesilmiş durumda. Sert cümleler kuruluyor, büyük büyük analizler yapılıyor. Ancak bu yoğun tartışmanın ortasında göz göre göre görmezden gelinen çok temel bir gerçek var: Bu mesele bugün ortaya çıkmadı. Bu tablo bir anda oluşmadı. Bu çocuklar bir gecede suç makinesine dönüşmedi. Bugün karşımızda duran tablo; yıllardır sahada büyüyen, adım adım derinleşen, defalarca uyarısı yapılan ama sistematik şekilde ihmal edilen bir sürecin sonucudur.
Ve burada açıkça ifade edilmesi gereken bir gerçek daha var. Bugün konuşanların büyük kısmının yıllarca sessiz kaldığı bu konuda, 3. Göz Medya ve 3. Göz Gazetesi uzun süredir sahadan veriyle, gözlemle, somut örneklerle bu tehlikeyi gündeme taşıdı. Araştırmacı Gazeteci İrfan Aydın ise bu süreci masa başından değil, doğrudan sahaya inerek, mahalleleri gezerek, okul çevrelerini gözlemleyerek, gençlerle birebir temas kurarak analiz etti ve yazdı. Bu mesele bir iki haberle geçiştirilmiş bir başlık değil; yıllara yayılan, süreklilik gösteren, çoğu zaman rahatsız edici olduğu için görmezden gelinen uyarılar zinciridir.
Yıllar önce yazılan yazılarda, yapılan haberlerde ve hazırlanan dosyalarda çok net başlıklar vardı. Okul çevrelerinde artan gruplaşmalar, çocuklar arasında bıçak taşımanın giderek sıradanlaşması, küçük yaşta şiddetin bir güç gösterisine dönüşmesi, mahalle aralarında değişen dil ve davranış kalıpları, ekonomik baskının çocuklar üzerindeki etkisi, aile içi kopuşların çocukları sokakla baş başa bırakması ve en önemlisi sosyal medyanın çocukları kontrolsüz bir şekilde yönlendirmesi… Bunların hepsi defalarca yazıldı. "Çocuklar arasında bıçak taşımak sıradanlaşıyor" dendiğinde abartı denildi. "Okul çevrelerinde gruplaşmalar tehlikeli bir noktaya gidiyor" denildiğinde kimse ciddiye almadı. "Gençlerin dili sertleşiyor, sokak farklı bir yöne evriliyor" dendiğinde kulaklar kapandı. Çünkü o günlerde mesele henüz bu kadar görünür değildi. Görmezden gelmek daha kolaydı.
Bugün ise o uyarıların tamamı sahada karşılık bulmuş durumda. Şanlıurfa'da okul çevresinde yaşanan ve silah kullanılan olayda bir çocuk hayatını kaybetti. Kahramanmaraş'ta sosyal medya üzerinden başlayan bir tartışma okul içinde bıçaklı saldırıya dönüştü. İstanbul Esenyurt'ta 16 yaşındaki bir çocuk gasp sırasında yaşıtını bıçakladı. Bursa'da eğitim sisteminden kopmuş bir çocuğun hırsızlığa yöneldiği ortaya çıktı. Ankara'da öğrencilerin sosyal medya üzerinden organize olup başka bir okula baskın planladığı olay güvenlik güçlerinin son anda müdahalesiyle engellendi. Bu olayların hiçbiri münferit değil. Hiçbiri tesadüf değil. Her biri yıllardır anlatılan sürecin kaçınılmaz sonucudur.
Burada asıl üzerinde durulması gereken nokta şudur: Bu çocuklar bir anda suç işlemeye başlamıyor. Bu bir süreçtir. Önce küçük sinyaller başlar. Okuldan kopuş, devamsızlık, ders başarısında düşüş, disiplin sorunları… Ardından aile ile bağ zayıflar. Evde iletişim kopar, denetim azalır. Çocuk daha fazla sokakta zaman geçirmeye başlar. Sosyal medya etkisi artar, yanlış rol modeller devreye girer. Şiddet normalleşir. Grup psikolojisi devreye girer. Ve en sonunda çocuk kendisini suçun içinde bulur. En tehlikeli olan ise bu sürecin büyük ölçüde görünür olmasıdır. Yani aslında sistem bu çocukları görüyor. Okul görüyor, öğretmen görüyor, çevre görüyor, çoğu zaman aile de görüyor. Ama zamanında, doğru ve etkili müdahale yapılmıyor.
3. Göz Medya'nın ve İrfan Aydın'ın yıllardır altını çizdiği en kritik nokta da tam olarak buydu. Sorun suç işleyen çocuk değil; suça sürüklenen çocuğun o noktaya gelene kadar yalnız bırakılmasıdır. Bugün birçok vakaya baktığımızda aynı tablo karşımıza çıkıyor. Disiplin kaydı olan ama takip edilmeyen öğrenciler, devamsızlığı artan ama sistem tarafından izlenmeyen çocuklar, aile içi sorunları bilinen ama sosyal destek mekanizmasına dahil edilmeyen bireyler, sosyal medyada riskli davranışlar sergileyen ama kontrol edilmeyen gençler… Yani aslında sorun bilinmesine rağmen çözüm üretilmiyor. Sistem görüyor ama müdahale edemiyor. Ve bu boşluk, çocukları sokakla, suçla ve şiddetle baş başa bırakıyor.
Bugün gelinen noktada herkes konuşuyor. Ekranlarda saatlerce süren tartışmalar, sert eleştiriler, çözüm önerileri… Ancak burada sormak gereken çok net bir soru var: Neredeydiniz? Bu mesele bugün ortaya çıkmadı. Bu çocuklar bir gecede bu hale gelmedi. Bu tablo yıllardır göz göre göre büyüdü. 3. Göz Medya yazarken, 3. Göz Gazetesi sayfalarında bu mesele işlenirken, İrfan Aydın sahadan gözlemlerle bu süreci anlatırken neden bu kadar yüksek ses yoktu? Neden o günlerde bu kadar net, bu kadar kararlı bir duruş sergilenmedi? Neden bu meseleler "abartı" denilerek geçiştirildi?
Gerçek şu ki bugün konuşulanların büyük kısmı geç kalmış bir farkındalığın sonucudur. Ama bu mesele artık sadece fark edilerek çözülebilecek bir aşamada değildir. Çünkü sorun derinleşmiştir, yaygınlaşmıştır ve artık toplumsal bir güvenlik meselesine dönüşmüştür. Çocuklar sadece suça karışmıyor; aynı zamanda şiddeti bir iletişim dili olarak benimsemeye başlıyor. Bu, geleceğe dair en büyük risklerden biridir.
Bu noktada yapılması gereken bellidir. Olaydan sonra devreye giren bir sistemle bu sorun çözülemez. Çocuk suç işledikten sonra başlayan adli süreçler, sadece sonucu yönetir; sebebi ortadan kaldırmaz. Asıl ihtiyaç olan şey, erken müdahale mekanizmasıdır. Riskli çocuk erken tespit edilmeli, okul, aile ve sosyal hizmetler arasında koordineli bir yapı kurulmalı, rehberlik sistemi güçlendirilmeli, ailelere yönelik destek programları zorunlu hale getirilmeli, sosyal medya üzerindeki denetim artırılmalı ve çocukların enerjisini yönlendirecek spor, sanat ve eğitim alanları yaygınlaştırılmalıdır. Aksi takdirde her yeni olaydan sonra aynı cümleleri kurmaya devam ederiz.
Bugün mesele sadece çocukların suça karışması değildir. Mesele, toplumun en kırılgan kesiminin sistemli şekilde kaybedilmesidir. Bir çocuk bıçak taşıyorsa, bu sadece bireysel bir sorun değildir; bu toplumsal bir alarmdır. Bir çocuk silah kullanıyorsa, bu sadece bir adli vaka değildir; bu geleceğe yönelik bir tehdittir.
Türkiye artık şu soruya net ve samimi bir cevap vermek zorundadır: Çocukları suça karıştıktan sonra mı konuşacağız, yoksa daha o noktaya gelmeden koruyacak mıyız? Bu sorunun cevabı aslında yıllardır verildi. Yazıldı, anlatıldı, uyarıldı. 3. Göz Medya yazdı, İrfan Aydın uyardı, sahadan gerçekler ortaya kondu. Ama dinlenmedi. Görmezden gelindi. Ertelendi.
Bugün ise artık erteleme lüksü kalmamıştır. Bugün artık konuşma değil, gereğini yapma zamanıdır. Çünkü kaybedilen her çocuk, sadece bir istatistik değildir. Bu toplumun geleceğinden eksilen bir parçadır. Ve bu kayıp büyüdükçe, geri dönüşü de o kadar zor olacaktır.

Muharrem DEĞİRMEN /GÖZLEM / diğer yazıları